آخرین مطالب
امکانات وب
باسمه تعالی
1-تفقه در لغت و اصطلاح یعنی چه ؟
فهم عمیق و بصیرت در تمامی اجزاء و ارکان اسلام اعم از اصول و فروع دین را تفقه نامند .
و در اصطلاح علم و فهم دقیق و عمیق مقررات عملی و فرعی اسلامی از منابع آن را تفقه و این دانش را فقه می نامند .
2-اجتهاد را تعریف کنید .
به کار گرفتن تمام کوشش و توان برای استخراج احکام در منابع اصلی آن را اجتهاد می گویند .
علم اصول فقه را علم دستور استنباط نامیده اند .
3-علم اصول فقه را تعریف کنید .
علمی دستوری است و وسیله ای است برای استدلال و اندیشیدن درست در فقه که از خطاهایی که ممکن است در راه استنباط احکام دامنگیر فقه شود جلوگیری می کند .
4-رابطه ی علم منطق و اصول فقه را تبیین کنید .
منطق روش اندیشیدن در علوم عقلی و اصول فقه روش اندیشه و استدلال فقهی را بیان می کند .
5-فایده ی علم اصول را ذکر کنید .
1 ـ تنظیم روش صحیح استنباط احکام
2 ـ بیان پیش فرض هایی که فقیه قبل از استنباط بدان نیاز دارد .
اصلی ترین فلسفه ی تأسیس علم اصول فقه استنباط با احکام شرعی و وظایف عملی است .
6-کاربرد علم اصول در سایر علوم را تشریح کنید .
1 ـ در وضع ، تحلیل و تفسیر صحیح قوانین حقوقی
2 ـ استفاده از قواعد این علم در فهم متون علمی خصوصاً تفسیر
7-تاریخچه مختصری از علم اصول فقه بیان کنید .
برخی به غلط گمان کرده اندواضع این علم محمد بن ادریس شافعی است با نوشتن کتاب « الرساله » اما به تحقیق می توان این علم را بازتابی از اندیشه نورانی ائمه (ع) دانست که پایه گذار آن امام باقر (ع) و مؤید آن امام صادق (ع) است .
8-از دیدگاه شیعه علت اقبال به علم اصول عبارتست از ...
1 ـ دوری مسلمانان از عصر نصوص
2 ـ اهتمام شارع مقدس به القاء آموزش روش استنباط احکام
9-اولین و مهمترین آثار اصولی شیعه
اولین کتاب « الذریعه » از سید مرتضی ملقب به علم الهدی شاگرد شیخ مفید
سپس « عده الاصول » اثر شیخ طوسی و به دنبال آن « معارج الاصول » به اثر محقق حلی « مبادی الاصول » اثر علامه حلی و « الفوائد الحائریه » اثر مرحوم وحید بهبهانی است .
مهمترین منبع علم اصول فقه در حوزه های علمی از قرن 13 تا کنون کتاب فرائدالاصول معروف به « رسائل » اثر شیخ مرتضی انصاری است .
10-آثار اصولی هر یک از فقه های زیر را از ستون مقابل انتخاب کنید .
1. آخوند ملا محمد کاظم خراسانی 2- فرائد الاصول
2. شیخ محمد حسین نایینی 3-نهایه الدرایه
3. شیخ محمد حسین غروی اصفهانی ( کمپانی ) 1-کفایه الاصول
4. محمدرضا مظفر 6- مناهج الوصول
5. سید ابوالقاسم خویی 5-مصباح الاصول
6. امام خمینی (ره) 4- اصول الفقه
11-علم اصول فقه را تعریف کنید .
علمی است که در آن از فرمولها و قواعدی بحث می شود که به وسیله ی آن ها می توان احکام و قوانین شرعی را از ادله ی مربوط استنباط کرد .
12-تعریف کنید .
الف) حکم شرعی : قانونی است که از طرف خداوند برای نظام دادن به زندگی انسان صادر می وشد .
ب)ادله شرعی : منبعی که حکم شرعی را می توان از آن بدست آورد
13-حکم واقعی و اقسام آن را با مثال بیان کنید.
حکمی که واقعاً از طرف خداوند برای موضوعی وضع شده باشد مثلاً بیان حکم تحریم ربا و حکم واقعی اولی به صورت مطلق و در شرایط عادی بیان شده است مانند سفر کردن و حکم واقعی ثانوی آن است که با ملاحظه اوضاع و شرایطی وضع شده است .
14-حکم ظاهری را تعریف نموده و برای آن مثال ذکر کنید .
هرگاه فقیه حکم مسأله ای را به صورت واقعی نیابد و دلیلی برای حکم پیدا نکند و در حالت شک قرار گیرد متوسل به حکم ظاهری شده و با کمک قواعد اصولی همچون قاعده ی حلیت حکم را صادر می کخید . مانند حکم برخی خوراکی ها
15-مقصود از حجیت شرعی داشتن دلیل را تشریح کنید .
هر دلیلی که در استخراج حکم شرعی ملاک عمل قرار می گیرد و باید نزد عقل و نقل با یکی از آن دو معتبر بوده و بتوان بدان اعتماد و استشهاد کرد .
16-تفاوت حکم واقعی و ظاهری را از نظر دلایل بیان کنید .
در حکم واقعی دلایل اجتهادی می باشند ( قرآن ، سنت ، اجماع و عقل ) ولی در حکم ظاهری دلایل فقهی اند ( استصحاب ، برائت ، احتیاط و تخییر )
17-دلیل شرعی را تعریف کنید .
منبعی که حکم شرعی را می توان از آن به دست آورد را گویند مقصود از حجیت داشتن دلیل یعنی عقل و یا نقل آن را تأیید و معتبر بداند .
منبع و مصدر حکم واقعی را دلیل اجتهادی می خوانند
18-دلایل اجتهادی عبارتند از 1 ـ قرآن 2 ـ سنت 3 ـ اجماع 4 ـ عقل
منبع و مصدر حکم ظاهری را دلیل فقاهتی می خوانند
19-ادله فقاهتی کدامند .
1 ـ استصحاب 2 ـ برائت 3 ـ احتیاط 4 ـ تخییر
ادله 1 ـ اجتهادی : الف) لفظی قرآن و سنت ب) غیر لفظی (لبّی) اجماع و عقل
2 ـ فقاهتی : الف) استصحاب ب) تخییر ج ) احتیاط د) برائت
درس سوم
20-تفاوت حدیث قدسی و قرآن را بیان کنید .
در قرآن لفظ ومعنااز جانب خداوند فرستاده شده ولی در حدیث قدسی لفظ از ان پیامبر و معنا از جانب خداوند نازل ده است .
آیاتی در قرآن که احکام فقهی درآنها آمده است را آیات الأحکام گویند .
21-دو دلیل بر سندیت و اعتبار قرآن ذکر کنید .
1 ـ از صدر اسلام تا کنون نسل به نسل به تواتر توسط جمع عظیمی نقل شده
2 ـ تحدی های متعدد قرآن و اعجاز لفظی و محتوای آن
22-سنت یعنی قول فعل و تقریر معصوم (ع)
23-دلایل اعتبار سنت را برشمارید .
1 ـ پیامبر (ص) عدل قرآن و مفسر و مببن احکام قرآن است .
2 ـ ائمه هدی معصوم می باشند سپس سنت آنها حجیت شرعی داشته زیرا قران دستور به اطاعت ازآنها داده است .
درس 4
24-بررسی سنت از جهت سند را تشریح نمائید .
تحقیق درباره صحت یا خطای انتساب یک مطلب به گوینده را تخت عنوان بررسی سند و تحقیق در مورد مضمون و معنای گفتار و مطلب را بررسی محتوا یا متن می گویند .
25-خبر مقطوع الصدور را تعریف کنید .
خبری که بررسی طریق و سلسله راویای آن برای ما قطع و یقین به صدور آن از حانب معصوم (ع) را حاصل می کند مقطوع الصدور نامند .
26-خبر واحد یا غیر مقطوع الصدور را تعریف کنید .
خبری را که یقین به صدور آن از حانب معصوم (ع) حاصل نشود .
غبر مقطوع الصدور
1ـ خبر متواتر : خبری است که از زمان حیات معصوم تا زمان عمل و رجوع به آن برای استنباط حکم گروه عظیمی از راویان آن را روایت کرده باشند مانند حدیث غدیر ، حدیث ثقلین
2 ـ خبری که عواملی در افاده قطع دارد .
وثوق ناقل و کوتاهی سلسله راویان تا معصوم (ع) موجب یفین و حجیت آور بودن آن است مثل نقل از نواب اربعه توسط فقها ی درجه اول
27-سلسله علوم زیر را در حجیت فایده برای علم اصول مرتب بسازید .
اصول فقه ، درایه الحدیث ، رجال
رجال ــــــــ درایه الحدیث ــــــ اصول فقه
28-اقسام دلالت متن را ذکر و توضیح دهید .
الف) نص : لفظی را گویند که یک معنا بیشتر نداشته باشند
ب) ظاهر لفظی است که بیش از یک معنا داشته ولی دلالت بر یکی از معانی قوی تر است .
29-قاعده ی ظهور را شرح دهید .
علمای علم اصول به سیره و رفتار اجتماعی انسان ها نگریسته که هنگام گفتگو و تفاهم مفاهیم به ظاهر کلام خود تکیه دارند و قاعده ای را وضع و کشف کرده اند که کل ظاهر حجه هر ظاهری حجیت دارد این قاهده را اصاله الظهور می نامند .
30-چگونه با توجه به قاعده ی ظهور عقیده ی اخباریون رد و باطل می گردد .
اخباریون فهم قرآن را خاص معصوم (ع) دانسته و برای انسانها غیر ممکن می دانند و حال آنکه شارع مقدس برای فهم مردم وضع احکام اسلامی را به شیوه ی سخن گفتن بشر که از ظاهر مقصود گوینده فهم می شود بنا کرده بنا بر این اعتقاد به اینکه ما سخن خدا را نمی فهمیم غلط و باطل است .
31-رابطه ی قاعده ی ظهور و آیه ی زیر را بیان کنید
و ما ارسلنا من رسول الا بلسان قومه لیبین لهم
پیامبری را جز به زمان قوم خود نفرستادیم تا برا ی آن قوم ( احکام خدا را ) بیان کند . در قاعده ی ظهور به ظاهر کلام و استخراج حکم و بیان مقصود گوینده پی می بریم و این آیه هم به این مطلب اشاره دارد که خداوند با زبان هر قومی با انها سخن گفته تا از ملاحظه ی سخن اش مقصود و منظور را دریابند و درک کنند .
32-قاعده اصالت الظهور را شرح دهید .
این قاعده بیانگر این است که هرگاه در مقصود گوینده شک کردیم سخن وی را بر معنای ظاهر حمل می کنیم یعنی آنچه از ظاهر فهمیده ایم اصل است نه غیر ظاهر مثلاً اوامر موجود در قرآن و روایات ظهور در وجوب دارد مگر اینکه قرینه ای واضح خلاف آن را ثابت کند .
درس ششم
33-شرایط دلالت صیغه های امر بر وجوب را ذکر کنید .
1 ـ اینکه امر از سوی عالی به دانی صادر می شود .
2 ـ قرینه ای که صیغه ی امر را به معنای استحباب یا جواز منصرف کند وجود نداشته باشد .
34-اقسام واجب را ذکر کنید و تعریف نمایید .
الف : واحب کفایی :
انجام ان بر هر مکلفی لازم است مثل نماز و روزه .
ب : واجب کفایی :
انجام آن از همه خواسته شده ولی باانجام برخی از دیگران ساقط می شود . مثل کفن و دفن میت ، شرکت در جهاد .
ج : واجب موقت :
انجام کاری که در زمانی خاص ( معین ) خواسته شده .
1 ـ مضیق : انجام آن در زمان خواسته شده که زمان ان با انجام کار برابر است . مثل روزه یک ماه خاص ( رمضان )
2 : موسع : انجام آن در زمانی کمتر از زمان معین شده ممکن باشد . مثل نمازهای یومیه .
د : واجب غیر موقت :
انجام آن در زمان معینی خواسته شده مانند امر به معروف
1 ـ فوری : تاخیر در آن از اولین فرصت ممکن برای انجام آن جایز نیست . مثل نماز آیات پس از زلزله
2 ـ غیر فوری : تاخیر در انجام ان از اولین فرصت ممکن برای انجام آن جایز باشد .
ه : واجب مطلق : تحقق آن ، انجام ان مقید به حصول آن شرط نیست بدون آن هم انجام وجوب عمل فعلیت می یابد مثل نماز –وضو -حج
و : واجب مقید :
تحقق آن وابسته به حصول شرط آن است . حج و شرط استطاعت .
واجب تعبدی : انجام ان باید با نیت تقرب به خدا باشد مثل : نماز ـ و تمامی عبادات .
ج : واجب توصلی : در انجام آن نیت قرب به خدا لازم نیست مثل : پاک کردن لباس نجس .
واجب غیری :
واجبی است که به خاطر یک واجب دیگر واجب شده است مانند وضو .
واجب نفسی :
واجبی راگویند که به خاطر نفس عمل ( خود آن کار ) واجب شده مثل نماز
نهی :
درخواست ترک کار از عالی به دانی را نهی گویند و و ظهور ان در حرمت است .
درس هفتم
35-مفهوم و منطوق را تعریف کنید .
مفهوم همان مدلول التزامی جمله است .
و منطوق جمله معنایی که جمله به دلالت مطابقی بر آن دلالت دارد را گویند .
مانند :
اگر برف ببارد مدرسه تعطیل است( منطوق )
اگر برف نبارد مدرسه تعطیل نیست (مفهوم )
36-حجت مفهوم را شرح دهید .
اصولیان بر این باورند که اگر مفهوم برای جمله ای ثابت شد بی تردید آن مفهوم حجت است و این مطلبی عقلایی است .
37-اقسام مفهوم را بیان کنید ؟
1- مفهوم موافق :مفهومی را که حکم آن با منطوق یکسان و مشترک باشد مفهوم موافق گویند مثلاً اگر منطوق حکم وجوب داشت مفهوم نیز حکم وجوب خواهد داشت مانند (و لا تقل لها اُف )) منطوق تحریم گفتن اف است مفهوم تحرم هر گونه بی احترامی مثل توهین و ناسزا .
2 ـ مفهوم مخالف :
هر گاه حکم منطوق و مفهوم عکس هم باشند مفهوم را مخالف گویند مانند تحریم خوردن گوشت گوسفند تزکیه نشده ( حرام ) حلال بودن خوردن گوشت حیوان تزکیه شده ( حلال )
38-شرایط مفهوم داشتن جملات شرطی کدام است ؟ ذکر کنید .
1 ـ بین شرط و جواب شرط ملازمه باشد .
2 ـ جواب شرط مترتب و متوقف بر وجود شرط باشد .
3 ـ سببیت شرطی برای جواب انحصاری باشد .
39-مفهوم مخالف در جملات وصفی و یا عبارات وصفی را بیان کنید ؟
هر گاه موضوعی که بر آن حکم بار شده ، دارای قیدی باشد که در صورت انتفای قید مذکور حکم هم منتفی شود این جمله دارای مفهوم است مانند
مانند مطل الغنی ظلم ، دست دست کردن شخص ثروت مند ظلم است .
مطل الفقیر لیس بظلم . دست دست کردن فقیر ظلم نیست .
درس 8
40-عام و خاص را در علم اصول شرح نمائید .
عام : لفظی که برای دربر گرفتن همه افراد و مصادیق متعلقش وضع شد است مانند ( همه ی فقرا را اکرام کن )
خاص : الفاظی که دلالت بر شمول و لفظ بر برخی از افراد متعلق خود می کنند یاحکم موجود در جمله تنها شامل بعضی از افراد موضوع می گردد. را الفاظ خاص می گویند مانند بعضی از فقرا را اکرام کن
41-قاعده ی اصولی (( ما من عام الاوقد خص )) را شرح ده
آموزشی...
ما را در سایت آموزشی دنبال میکنید
برچسب: نویسنده: بازدید: 100